Kontrola podatkowa – jak wygląda, czego może dotyczyć, jakie prawa przysługują fiskusowi i podatnikowi?

Prowadzenie własnej działalności gospodarczej często wiąże się ze stawianiem czoła wymagającym, stresującym sytuacjom. Każdy przedsiębiorca zgodzi się jednak, że największy niepokój wzbudza wizja potencjalnej kontroli skarbowej. Nawet niewielkie, nieumyślne niedopatrzenie w zakresie podatków może bowiem prowadzić do poważnych konsekwencji, czy to finansowych, czy prawnych. Warto więc wiedzieć, na czym dokładnie polega kontrola przeprowadzana przez urząd skarbowy, jak przebiega, czego może dotyczyć, a także jakimi uprawnieniami w takich okolicznościach dysponują strony.

Zakres i cele kontroli skarbowej

Wszelkie procedury związane z postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez urząd skarbowy są uregulowane przepisami prawnymi, określonymi w Ordynacji podatkowej. Precyzują one, z jakiego powodu możliwe jest rozpoczęcie kontroli skarbowej, w jakim celu, jak powinna ona przebiegać i co może obejmować, a także jakie są w tym zakresie uprawnienia zarówno organu podatkowego, jak i podatnika.

Celem postępowania jest przede wszystkim ustalenie, czy podatnik wywiązuje się ze swoich obowiązków podatkowych, tzn. czy:

• podatek został obliczony prawidłowo,
• został opłacony w całości,
• deklaracje podatkowe zostały złożone w odpowiednich terminach.

Organy podatkowe mogą prowadzić postępowanie w zakresie ostatnich 5 lat działań skarbowych podatnika, przy czym zazwyczaj skupiają się na wybranym okresie, dotyczącym konkretnych zobowiązań, nie zaś na analizie pełnej, 5-letniej dokumentacji.

Przebieg kontroli skarbowej

Chociaż widmo kontroli skarbowej może spędzać sen z powiek przedsiębiorcom, w rzeczywistości nie następuje ona nagle, a jej cel nie jest ukryty. Przeciwnie, organ podatkowy ma obowiązek zawiadomić podatnika o planowanych działaniach kontrolnych minimum 7 dni przed ich terminem. Musi też wskazać konkretne zdarzenie, jakiego będzie dotyczyć postępowanie, a także badany okres.

W czasie samej kontroli inspektorzy mogą analizować wszelką dokumentację związaną z badanym zdarzeniem (co ważne, tylko taką, która może mieć związek z daną sprawą), podobnie jak nośniki, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogą zawierać istotny materiał dowodowy. Możliwe jest sporządzanie kopii, fotokopii oraz filmów uwieczniających dokumenty; co więcej, organ podatkowy może też przesłuchać samego podatnika lub świadków. Jeśli natomiast pojawi się podejrzenie wykroczenia bądź przestępstwa skarbowego, inspektorzy mogą zarekwirować dowody, a w przypadku utrudniania czynności kontrolnych – wezwać służby mundurowe.

Kontrola skarbowa kończy się przygotowaniem protokołu dokumentującego ustalenia w danej sprawie – podatnik ma zaś prawo wnieść zastrzeżenia do takiego dokumentu w terminie 14 dni od dnia zakończenia czynności.

Gromadzenie dowodów w ramach postępowania

Fundamentalne znaczenie dla kontroli skarbowej ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego. Przepisy nie precyzują, jaki zakres dowodów może zostać włączony do sprawy, dlatego przyjmuje się, że zalicza się do nich wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy, a zarazem nie jest niezgodne z prawem.

Co ważne, w Ordynacji podatkowej istnieje lista dowodów, które szczególnie należy wziąć pod uwagę podczas kontroli skarbowej. Można wśród nich wymienić:

• księgi podatkowe (rachunkowe, KPiR, ewidencje, rejestry),
• deklaracje podatkowe,
• zeznania, zestawienia, sprawozdania, wykazy, informacje,
• opinie biegłych,
• zeznania świadków,
• materiały i informacje zebrane w ramach oględzin,
• informacje podatkowe sporządzane przez podatnika na mocy wezwania organu podatkowego,
• dokumenty zgromadzone w ramach działań KAS, czynności sprawdzających, kontroli skarbowej lub celno-skarbowej, a także postępowań karnych, w sprawach o przestępstwa albo wykroczenia skarbowe.

Ponadto organ podatkowy jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu na wniosek jednej ze stron postępowania. Warto jednak pamiętać, że takie oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności prawnej i może przynieść dla składającej je strony skutek odwrotny do zamierzonego.

Oprócz tego podatnik sam może być zobowiązany do przygotowania określonych dokumentów – oświadczenia o stanie majątkowym, którego może wymagać fiskus, jeśli ma uzasadnione podejrzenia nt. możliwości ukrywania przychodów bądź obrotów.

Reprezentacja Klienta przed skarbówką w naszym biurze księgowym

Kontrola skarbowa zawsze jest bardzo stresującym momentem dla każdego przedsiębiorcy. W naszym biurze rachunkowym w Kaliszu doskonale o tym wiemy – nie tylko zapewniamy więc usługi księgowe całkowicie zgodne z literą prawa, a więc pozwalające uniknąć jakichkolwiek nieprawidłowości. W razie kontroli możemy również reprezentować Klienta w kontaktach z organami podatkowymi. Zapraszamy!